Na samym początku, warto zwrócić uwagę, że spośród dostępnych w internecie galerii, można wyróżnić ich dwa główne rodzaje. Pierwszy to ten poświęcony tylko i wyłącznie tematyce fotograficznej. Druga kategoria to serwisy przyjmujące oprócz zdjęć inne dzieła, jak rysunki, grafikę, a nawet te niewizualne jak literaturę.

Jakieś 3000 dni temu
Idea publikacji zdjęć i wymiana spostrzeżeń między użytkownikami przy użyciu społecznościowych galerii, ma już sporo lat i można powiedzieć, że rozpoczęła się na dobre z 2000 rokiem. Wtedy właśnie powstał Photo.net, DeviantArt, oraz rodzime serwisy jak Plfoto, Onephoto czy FotoTok. Jednym z najstarszych i największych serwisów jest PBase, który wystartował w połowie 1999 roku, jednak jego idea zdążyła się zmienić i stał się międzyczasie płatnym albumem.

Zdecydowana większość zdjęć jakie wtedy publikowano była mniej lub bardziej udanymi skanami z błon fotograficznych. Cyfrówki były wciąż rzadkością, a wysłanie w pełni cyfrowego zdjęcia kończyło sie komentarzami w stylu “Gdzie jest ziarno?”, albo “straszny plastik”.

Mówi się, że jeden rok życia psa to 7 lat życia człowieka. Nie próbuję nawet ustalać w jakich proporcjach można by odnieść się do czasu w wirtualnym świecie, ale 8 lat to zdecydowanie długi okres w internetowej rzeczywistości. Można by się spodziewać, że fotogalerie przeszły w tym czasie znaczącą metamorfozę. Kiedy jednak spojrzymy na to ogólnie, bez wnikania w szczegóły techniczne i drobiazgowe funkcjonalności, okaże się, że ich struktura i byt opiera się niezmiennie na tych samych zasadach z początku wieku.

Tak wyglądały Plfoto oraz Photo.net w 2000roku

W Plfoto i Digart liczniki pokazały niedawno liczbę miliona dodanych plików. Dzisiaj obydwa serwisy mają ich około 1,3 miliona. W Onephoto mamy niecałe 500 000, a Obiektywni mogą pochwalić się połową tej liczby. Dla porównania Photosig.com (funkcjonujący od 6 lat) ma ponad 2 miliony zdjęć, Photo.net ponad 6 milionów, Tekearth.com ponad 770 tysięcy, a niemiecki Fotocommunity (obsługujący 5 języków) przekroczy za chwilę liczbę 11 milionów.

Jak widać różnice nie są wcale takie wielkie. Szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że serwisy anglojęzyczne oraz wielojęzyczne mają dużo większą grupę potencjalnych użytkowników. W dodatku Photo.net to nie tylko galeria, ale też obszerna baza wiedzy na temat sprzętu i techniki fotografowania.

Przypominam, ze nie mówimy o albumach typu Flickr (ponad 2 miliardy zdjęć) czy innych serwisach społecznościowych jak Facebook (ponad 4 miliardy zdjęć), gdzie zdjęcia wrzucane są masowo i bez limitów. W galeriach internetowych stawia się przede wszystkim na jakość, nie brakuje w nich profesjonalistów, a ilość dodawanych fotografii jest wyraźnie limitowana w czasie lub też ilością posiadanych zdjęć w galerii.

Jakieś 3000 odsłon na kwadrans
Mnogość zdjęć na dyskach to jedna rzecz, a innym ważnym wskaźnikiem jest ilość użytkowników i odsłon serwisu. Jak się tutaj prezentują wspomniane wyżej strony? Plfoto gościło w lipcu nieco ponad 240 tysięcy unikalnych użytkowników, którzy wygenerowali 13.653.718 odsłon. Onephoto to około 120 tyś. użytkowników miesięcznie i niecałe 5,5 miliona odsłon. W analogicznym okresie Photo.net odwiedziło 5,4 miliona użytkowników, generując tym samym 65 milionów odsłon.

Nie znalazłem niestety dokładnych danych onetowskiego Digarta, ale z nieskomplikowanych porównań można wnioskować, że liczba osób odwiedzająca ten serwis w miesiącu, waha się w granicach 500 tysięcy. Zagadką jest jaki procent tych odwiedzin przypada na fotografie, a jaki na inne prace. Z resztą tą samą tajemnicą okryty jest DeviantArt, który ma bagatela 14 milionów unikalnych użytkowników miesięcznie.

Jakieś 3 pytania z 3000 możliwych
Jak już wyżej nadmieniłem, kiedy porównamy polskie galerie z zagranicznymi, pod względem ilości zdjęć jakie uzbierały i nadal przyjmują, to wartości te prezentują się całkiem przyzwoicie. Fotocommunity wydaje się odstawać ze swoim zbiorem 11 milionów zdjęć, ale tylko do momentu gdy nie podzielimy tej liczby przez 5 – czyli ilość języków w jakich niezależnie funkcjonuje. Swoją drogą ciekawić może dlaczego twórcy Plfoto, zdecydowali się na otworzenie następnego serwisu (Obiektywni.pl) w Polsce, natomiast odpuścili sobie stworzenie podobnego serwisu w innych wersjach językowych.

Jeśli przejdziemy do estetycznych i funkcjonalnych kwestii to również nie powinno się mieć wiele do zarzucenia rodzimym projektom. Digart jest nie tylko bardzo estetyczny i dobrze zaprojektowany, ale w moim odczuciu jest jednym z najlepiej wykonanych serwisów tego typu na świecie. Przy Photo.net zauważalne są braki smaku i wiedzy z zakresu webusability i porównanie go z Plfoto czy Obiektywni nie pozostawia wątpliwości, kto tu lepiej wypada. Co prawda Onephoto.net nigdy nie łechtał moich zmysłów estetycznych, ale w zestawieniu z czeskim Fotosite, albo rosyjskim Hiero wypada jakby całkiem normalnie.

Czy może być lepiej? Oczywiście. Znowu się nieopatrznie powtórzę, ale w ciągu 8 lat niewiele się zmieniło w świecie galerii internetowych – i mówię tu zarówno o polskich jak i zagranicznych serwisach. Przede wszystkim nie doceniana jest siła społeczności, która skupia się wokół danej galerii. Zapomina się, że użytkownicy są w stanie zrobić znacznie więcej niż wysłać fotkę, zostawić komentarz, albo rozpocząć wątek na forum. Co istotne – nadchodzi czas, kiedy użytkownicy będą coraz częściej szukać rozwiązań pozwalających im na zrobienie właśnie tego “więcej”.

Istnieje cały wachlarz modeli, funkcjonalności i narzędzi, które w ramach rozwoju mogłyby zostać wdrożone do obecnych galerii. Począwszy od widżetów, które scalają daną galerię z zewnętrznymi aplikacjami i serwisami, a skończywszy na rozwiązaniach z zakresu e-commerce. Oczywiście wszystko w stosownych proporcjach i odpowiedniej formie. Część z tych możliwości zostanie wymieniona przy okazji następnych postów z serii “Fotografia w internecie – Polska kontra reszta świata”, jako że wiążą się w linii prostej z innymi typami projektów.

Jaka zatem przyszłość czeka grupowe fotogalerie? Po tylu latach obecności w internetowym życiu fotografujących, nie grozi im zapewne nagłe unicestwienie. Dla wielu osób jest to wyśmienita forma prezentacji, rozrywki i możliwość podnoszenia swoich umiejętności. Jeśli przyjrzymy się wykresom z ostatnich paru lat, to zauważymy nawet, że największe polskie galerie przeżyły swoisty renesans z początkiem 2006 roku.

Patrząc na analogiczne zestawienie zagranicznych serwisów możemy być jednak zaskoczeni, że rok 2006 przyniósł dokładnie odwrotne tendencje niż to miało miejsce w Polsce. Photo.net notuje obecnie wyniki podobne do tych jakie miał 2 lata temu. Ilość odwiedzin dla Photosig jest równa odwiedzinom Plfoto. Fotocommunity.de, co prawda z rocznym opóźnieniem w stosunku do anglojęzycznych serwisów, ale osiągnęło właśnie poziom zbliżony do Digart.

Można sądzić na pierwszy rzut oka, że fotohobbyści na zachodzie przestają powoli interesować się prezentowaniem i komentowaniem swoich zdjęć. Brzmi to niewiarygodnie i nie podpiszą się pod tym zapewne użytkownicy takich serwisów jak Flickr czy Fotolog, które dziwnym zbiegiem okoliczności zaczęły piąć się w górę z pierwszym kwartałem tajemniczego roku 2006.

Z zaprezentowanych powyżej trendów można wyciągnąć wiele ciekawych wniosków. Ten najistotniejszy jednak, wskazywałby na rozpoczęcie się procesu zmian. Bardzo możliwe, że w niedługim czasie wszystkie większe fotogalerie pójdą w ślady Onexposure i staną się bardziej ekskluzywne, z lepszej jakości zdjęciami i stosunkowo niewielką ilością użytkowników.  Całkiem też możliwe, że już za parę miesięcy, wykresy polskich serwisów przybiorą mało optymistyczny kierunek. Nie będzie to dotyczyć zapewne Digarta, który podobnie jak Deviantart nie postawił wszystkiego na jedno zdjęcie.

Skąd to wiadomo: źródło1, źródło2, źródło3, źródło4, źródło5, oraz informacje zawarte na stronach poszczególnych galerii.

Obszerna lista galerii fotograficznych dostępna jest w Fotobelce